8.8 පුරවර පෙදෙස් ජාල(MAN-Metropolitan Area Network)

                   ප්‍රධාන නගර වැනි භූගෝලීය වශයෙන් විශාල ප්‍රදේශ ආවරණය කරනු ලබන ජාල. පුරවැසියන් සමඟ සෘජු ලෙස සම්බන්ධ වන ප්‍රාදේශීය පුස්තකාල සහ රාජ්‍ය​ ආයතනද පුද්ගලික ආයතන ද මෙවැනි ජාල භාවිත කරයි.

8.8 පුළුල් පෙදෙස් ජාල(WAN-Wide Area Network)

        ලන්ඩනය,  නිව් යෝක් නගරය වැනි විශාල භූමි ප්‍රදේශ ආවරණය වන පරිදි සම්බන්ධ කර තිබෙන ජාල. මේවා අතර සම්බන්ධතා ඇති කිරීමට අන්තර් සමුද්‍ර කේබල හෝ චන්ද්‍රිකා උපයෝගි කර ගනු ලැබේ.

                                     උදා:- අන්තර්ජාලය

8.8 ස්ථානීය පෙදෙස් ජාල(LAN-Local Area Network)

               කුඩා ක්ෂේත්‍ර​රයක පැතිරී ඇති ජාලයකි. බොහෝ විට තනි ගොඩනැගිල්ලක හෝ භූගෝලීය වශයෙන් කුඩා (සාමාන්‍යයෙන් සැතපුමක වැනි සීමා සහිත) ප්‍රදේශයක පැතිරෙයි.

  

 LAN සැපයුමකට පහත සඳහන් කොටස් අයත් වේ.

•  File server:-ජාලය පාලනය කරනු ලබන සියළුම මෘදුකාංග සහ ජාලයට සම්බන්ධ අනෙකුත් පරිගණක හා බෙදා හදා ගැනීම සඳහා වන මෘදුකාංග මෙහි තැන්පත් කර තිබේ.

•  Workstation:-ෆයිල් සර්වරයට සම්බන්ධ අනෙක් පරිගණක

•  Cables:-ජාල අතුරු මුහුණත් සම්බන්ධ කිරීම සඳහා භාවිත කරනු ලබන කේබල

8.8 පරිගණක ජාල වර්ග

පරිගණක ජාල වර්ග කීපයකි.

•  ස්ථානීය පෙදෙස් ජාල(LAN-Local Area Network)

• පුළුල් පෙදෙස් ජාල(WAN-Wide Area Network)

• පුරවර පෙදෙස් ජාල(MAN-Metropolitan Area Network)

• විසිරි පෙදෙස් ජාල(DAN- District Area Network)

•  පාලිත පෙදෙස් ජාල(CAN- Campus Area Network)

8.8 පරිගණක ජාලකරණයේ අවාසි

•  සර්වරයෙහි දෝෂ ඇති වූ විට භාවිත ප්‍රෝග්රෑම ක්‍රියාත්මක වීම නතර වීම.

• ජාල දෝෂ නිසා දත්ත හානි සිදු වීමට ඉඩකඩ තිබීම.

• ජාල දෝෂ නිසා සම්පත් ලබා ගැනීමේ ඉඩකඩ ඇහිරීම.

• භාවිත කරන්නාගේ දායකත්වය ජාලය මත පදනම් වීම.

•  පද්ධතිය (ජාල  ක්‍රියාකාරකම් වලට හානි පමුණුවන) හැකර්වරුන්ට විවෘත වීම.

• තීරණ මධ්‍යගත වීම කෙරෙහි නැඹුරු වීම. 

• අකාර්යක්ෂම වීමට තිබෙන ඉඩකඩ.

• සමස්ථ ඉදිරිපත් කිරීම දුර්වල ස්වභාවයක් ගැනීමේ ඉඩකඩ.

• ජාලයට අයත් සම්පත් භාවිත කරන්නාගෙන් බොහෝ දුරස්ව පිහිටීමට හැකි බව.

• ජාල කළමනාකරණය දුෂ්කර වීමට තිබෙන ඉඩකඩ වැඩි වීම.

8.6පරිගණක ජාලකරණයේ වාසි

•  වේගය: දත්ත ගොනු ඉතා ඉක්මණින් හුවමාරු කරගැනීමට පුළුවන. ලෝකයේ වෙනත් තැනක තිබුණද තත්පර ගණනකින් හෝ විනාඩි ගණනකින් එහි ස්වරූපයට කිසිදු හානියක් සිදු නොකොට එලෙසින්ම ෆයිල් ගෙන්වා ගැනීමට පුළුවන. කාලය ඉතිරි වේ.

• වියදම: මෘදුකාංග වල බලපත්‍ර​  සහිත පිටපත් අධික මිලෙන් යුතුය. ජාලගත මෘදුකාංග මිලෙන් අඩුය. බෙදාහදා ගන්නා මෘදුකාංග ඒවා අයත් සර්වරයේ දී වැඩි දියුණු කිරීම ප්‍ර​මාණවත්ය. පරිගණක කිහිපයක මෘදුකාංග වෙන් වෙන් වශයෙන් වැඩි දියුණු කිරීමට වඩා මේ ක්‍රමය පහසුය.

• ආරක්ෂාව: ජාලයකට අයත් ෆයිල් වර්ග ආරකෂා කිරීමේ වැඩපිළිවෙලක් තිබේ. අනවසර පුද්ගලයන්ට ජාලයට ඇතුළු වීමේ ඉඩකඩ අසුරාලිය හැකිය. එබැවින් වැදගත් ෆයිල් අන්සන්තක වීම වළ​ක්වාලිය හැකිය.

•  මධ්‍යගත මෘදුකාංග පාලනය:  ෆයිල් සර්වරය නමින් හඳුන්වනු ලබන  ප්‍ර​ධාන පරිගණකයකට පමණක් මෘදුකාංග සංස්ථාපනය කරනු ලැබේ. මේ නිසා ඩිස්ක්වල ඉඩ පිරිමැසීම සිදු වේ. කාලය ඉතිරි වේ.

• සම්පත් බෙදා ගැනීම: Printers, Fax machines, Modem යනාදිය පොදුවේ භාවිත කළ හැකිය. එසේ කිරීමෙන් විශාල මුදලක් ඉතිරි වේ.

• විද්‍යුත් තැපෑල පුද්ගල හා වෘතීය සන්නිවේදනය සඳහා මෙය උපකාරී වේ. කඩදාසි පුරවා ගැනීම අනවශ්‍යවේ. ඉක්මන් සම්බන්ධතා ගොඩ නැගේ.

•  නම්‍යශීලී බව: ආයතනයකට සම්බන්ධ ෆයිල්ස් එහි ඕනෑම පරිගණකයකින් පහසුවෙන් ඈඳා ගත හැකි වේ. තැනින් තැනට ෆයිල් ගෙන යාම අවශ්‍ය නොවේ.

• දත්ත සමූහ ගොනු වලට පහසුවෙන් සම්බන්ධ වීමේ හැකියාව: භාවිත කරන්නාට තමාට පහසු ස්ථානයක සිට කිසියම් එකක් ඔස්සේ ජාලවල තිබෙන දත්ත සමූහ ගොනු වලට සම්බන්ධ වීමට පුළුවන. (බැංකුවක තැන්පත් කර ඇති මුදල් වෙනත් ශාඛාවක ටෙලර් යන්ත්‍ර​යක් හරහා ලබාගත හැකි වීම මීට නිදසුනකි.)

• Work Group ගණනය: කිසියම් තනි ආයතනයකට අයත් පුද්ගලයන් කණ්ඩායමකට වෙන් වෙන් ස්ථාන වල සිට කිසියම් ලියවිලි කටයුතු වලට සම්බන්ධවීමේ හැකියාව.

8.6 ඝෝෂාව(Noise)

• සංඤාවක් වෙනස් සංඛ්‍යාත​ කොටස් ඇති සම්ප්‍රේෂණ මාධ්‍යක් හරහා ගමන් කරන විට රේඛීය නොවීම හේතුවෙන් සමහර කොටස් එකතුවී වෙනස් කොටස් නිපදවිය හැක.

•  මෙය අන්තර් මූර්ජන ඝෝෂාව(Inter modulation noise) ලෙස හඳුන්වන සංඤා විකෘතිතාව ඇති කරයි.

           Noise Reduction

                         Signal 1 කින් noise ඉවත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය යි.

      Analog හෝ Digital යන දෙවර්ගයටම අයත් සියළුම වර්ගයේ පටිගත කිරීමේ උපක්‍ර​ම වලට noise ග්‍රහණය​ කිරීමේ හැකියාව ඇති ගති ලක්ෂණ පැවතේ.

      අඩු කිරීමේ ක්‍රම​

                    Tradeoffs

                    Chroma and luminance noise separation

                    Linear Smoothing Filter

                    Single combination